Canh tác nông nghiệp hiện đại

Nguyên nhân 1: Canh tác nông nghiệp hiện đại

Nguyên nhân chính thu hẹp môi trường sống của ong

farming, pesticides

Phun thuốc trừ sâu diện rộng.

Trong thế kỷ qua, phương pháp canh tác nông nghiệp và các ngành công nghiệp hiện đại khác đã tạo ra các yếu tố gây căng thẳng đáng kể làm tổn hại sức khỏe của ong và các loài côn trùng thụ phấn khác.
Thụ phấn là một hoạt động quan trọng mà loài ong đã làm giúp loài người. Khám phá ở đây thụ phấn là gì.
Hãy lùi một bước lịch sử và đi vào thời điểm sau Thế chiến II.Trong thời đại này, chúng ta bắt đầu một cuộc cách mạng nông nghiệp, thay đổi tập quán canh tác để sản xuất nhiều lương thực hơn, đồng thời, giảm thiểu chi phí sản xuất.

Hãy cùng tìm hiểu chi tiết hơn ở bên dưới.

 

1. Chúng ta đã biến những vùng đất màu mỡ thành “sa mạc của loài ong”

Sau Thế chiến II, chúng ta đã chuyển đổi các khu vực có đất đai màu mỡ thành các thị trấn, đất trồng trọt hoặc chăn nuôi.

Ong và côn trùng thụ phấn đã mất nhiều diện tích lớn có nguồn thức ăn quan trọng do sự biến đổi này1.

Tại sao những vùng đất màu mỡ rất quan trọng đối với ong?

Vì nó cung cấp nhiều loại thực vật tự nhiên đa dạng và là nguồn thức ăn quan trọng cho các loài côn trùng thụ phấn. Và đây chính sự đa dạng cần thiết đối với loài ong để đảm bảo đủ dinh dưỡng và tăng khả năng miễn dịch cho bầy ong.
Loài ong cần chính xác nhiều nguồn mật hoa và phấn hoa tự nhiên này để ngăn ngừa thiếu hụt dinh dưỡng và tăng cường khả năng bảo vệ miễn dịch của các thuộc địa.
Vậy còn các loài ong hoang dã và các loài thụ phấn khác thì sao?

Ở những phần trên đang đề cập đến những con ong thuần hóa. Nhưng môi trường sống mất đi cũng ảnh hưởng đến nhiều loài thụ phấn khác như: ong rừng, bướm và ruồi. Các loài ong hoang dã phụ thuộc vào sự tồn tại của một số ít loài thực vật hoang dại, trong khi ong mật có thể sử dụng nhiều loại thực vật khác nhau làm nguồn cung cấp thức ăn. Do đó, mất môi trường sống có thể gây những hậu quả nghiêm trọng đối với ong hoang dã hơn là ong mật.

 

2. Sử dụng phân bón hóa học thay vì trồng cây che phủ

Bạn có biết đến cỏ linh lăng và cỏ ba lá?

clover

Cỏ ba lá.

alfalfa

Cỏ linh lăng.

Cỏ ba lá và cỏ linh lăng được gọi là cây che phủ, được sử dụng làm phân bón tự nhiên với nhiều lợi ích cho đất nông nghiệp và cây trồng. Ví dụ, sự hiện diện của chúng làm tăng các chất dinh dưỡng trong đất.

Chức năng của chúng là giữ cho đất và nước ngầm sạch và sản xuất nguồn thức ăn cho ong và các loài thụ phấn2.

Trước Thế chiến II, cây che phủ được sử dụng rộng rãi trong nông nghiệp. Sau chiến tranh, các ngành công nghiệp nông nghiệp bắt đầu sử dụng phân bón tổng hợp, cuối cùng thay thế cây trồng che phủ, làm mất đi lợi ích to lớn mà chúng mang lài cho loài ong.

Sự thay thế này không chỉ là một ý tưởng tồi tệ cho loài ong và côn trùng thụ phấn, mà hiệu quả của cách làm này còn đáng ngờ.

Hãy cùng tìm hiểu tại sao chúng ta bắt đầu sử dụng chúng. Không giống như phân bón hữu cơ (như chất thải động vật, tàn dư cây trồng, phân bón và cây che phủ), phân bón tổng hợp có tác động ngay lập tức lên đất, đặc biệt quan trọng đối với cây chết hoặc suy dinh dưỡng của hệ sinh thái không có chức năng. Họ không cần thời gian để phát triển, bạn chỉ cần đặt chúng và hiệu quả là ở ngay đó và có thể nhìn thấy. Hãy tưởng tượng, nó giống như một chất lỏng ma thuật điều chỉnh sự mất cân bằng trong chớp mắt. Sau Thế chiến II, việc sử dụng phân bón tổng hợp đã làm tăng năng suất cây trồng và mở đường cho một cuộc cách mạng nông nghiệp mạnh mẽ3.

Nếu sử dụng phân bón tổng hợp có ích cho nông nghiệp, tại sao chúng ta lên án việc này?

Vấn đề của phân bón tổng hợp nằm ở chỗ các thành phần hóa học của nó có hại cho đất. Và 3 thành phần phổ biến trong phân tổng hợp là nitơ, phốt phát hoặc kali. Những chất này gây tổng hại cho đất vì:

  1. Tiêu diệt các vi sinh vật có lợi trong đất, mà các loài này lại giúp chuyển hóa các chất thải hữu cơ ra từ con người và thực vật thành chất dinh dưỡng trong đất.
  2. Đáng lo ngại hơn, những chất này thấm sâu vào mạch nước ngầm! Khi ở trong nước ngầm, chúng cũng sẽ gây ô nhiễm nước ở sông, hồ và các hệ sinh thái dưới nước khác.

 

 

3. Thuốc diệt cỏ

Vào thời điểm đó, hệ thống canh tác hiện đại đã có một kẻ thù khác. cỏ dại ( và cỏ dại vẫn còn là vấn đề ở hiện tại)!
Và thế là chúng ta bắt đầu sử dụng thuốc diệt cỏ khi làm nông. Thật không may việc này đem lại hai mối nguy lớn.
Đầu tiên là nhiều loại cỏ dại có hoa cung cấp nguồn thức ăn cho ong.

Và điều tội tệ hơn là các loại hóa chất này có mức độ độc hai rất cao. Thuốc diệt cỏ giết chết các loại thực vật không mong muốn và do đó rất độc hại cho toàn bộ môi trường, bao gồm cả thế giới côn trùng. Ví dụ, người ta đã phát hiện ra rằng glyphosate, thường được giới thiệu trên phương tiện truyền thông, không giết chết ong trực tiếp, nhưng làm suy yếu nghiêm trọng khả năng thu thập mật hoa hoặc khả năng định hướng của chúng. Và điều này thường giết chết toàn bộ đàn ong, bởi vì những con ong đi tìm mật không thể thu mật và không thể quay về với bầy ong được nữa4.

 

 

4. Xu hướng độc canh cây trồng

Bạn đã bao giờ nhìn thấy hình ảnh của các nông trại bạt ngàn những cây hạnh nhân ở California hay cây cải dầu ở Đức chưa hay cây cà phê ở Việt Nam?

Cây cà phê ở Việt Nam.

Cây hạnh nhân ở California.

Cây cải dầu ở Đức.

Cây bông ở Ấn Độ.

Cả hai trang trại hạnh nhân ở California và cây cải dầu ở Đức đại diện cho mô hình độc canh quy mô lớn của của nền nông nghiệp hiện đại.
 
Độc canh là gì?
 
Độc canh là canh tác hoặc gieo trồng một loại cây duy nhất trên đất nông nghiệp hoặc đất rừng tại một thời điểm. Nó trái ngược với đa canh, là trồng nhiều hơn một loại cây trong cùng lúc 5.

Tại sao chúng ta có xu hướng phát triển độc canh hơn là đa canh?

Bởi vì độc canh giúp tiết kiệm chi phí lớn trong trồng và thu hoạch.

Vấn đề của độc canh là gì?

Trong thập kỷ qua, độc canh ngày càng trở nên phổ biến khắp nơi. Các trang trại đa canh lớn trước đây từng có đa dạng các loại cây trồng thì giờ đã có hàng mẫu đất canh tác độc canh.
Thời kỳ ra hoa của cây thường mỗi năm một lần chỉ kéo dài trong vài tuần. Trong thời kỳ này, những con ong có khả năng sống và tồn tại vì nguồn thức ăn rất phong phú và sẵn có.

Chuyện gì xảy ra trong thời gian còn lại của năm?

Trong thời gian còn lại của năm, vùng đất độc canh trở thành sa mạc chết và là nghĩa địa cho bất kỳ loài côn trùng thụ phấn nào.

Những vùng độc canh cây trồng có hoa dành cho côn trùng thụ phấn mặc dù cung cấp thức ăn cho côn trùng thụ phấn nhưng là một nguồn cung cực kỳ đơn điệu và nghèo nàn về dinh dưỡng, trong khi ong đòi hỏi sự đa dạng về các loại hoa để đảm bảo sức khỏe của cả bầy. Cũng giống như con người chúng ta vậy. Thử tưởng tượng nếu bạn chỉ ăn cơm trắng hoặc trong suốt quãng đời còn lại, cơ thể bạn sẽ có nhiều vấn đề vì thiếu hụt dinh dưỡng!
 
Vì vậy, trong ngắn hạn, độc canh làm giảm sự đa dạng, chất lượng và số lượng thức ăn của loài ong và do đó là một trong những nguyên nhân chính làm mất đi môi trường sống và dẫn tới sự tuyệt chủng của loài ong.

 

5. Nuôi ong di cư

 

migratory beekeeping

Một xe tải chở 440 tổ ong đi đến cánh đồng hoa tiếp theo.

Có một vấn đề khác gây ra bởi độc canh cây trồng. Hãy tưởng tượng một vùng đất chỉ có một loại cây mọc lên. Liệu một loài động vật hay thực vật có thể tồn tại một cách đầy đủ ở một nơi như vậy không? Câu trả lời đơn giản là không.

Trong trường hợp thực vật thụ phấn bằng gió như ngô và các loại ngũ cốc, hệ động vật biến mất không phải là vấn đề, vì những cây này tự thụ phấn, chúng không cần sự trợ giúp của các loài thụ phấn để sinh sản.

Tuy nhiên, đối với thực vật thụ phấn nhờ côn trùng, ví như rất nhiều loại trái cây, các loại hạt và rau, các loài động vật (côn trùng) mà các nông trại cần cho sự thụ phấn, đã hoàn toàn mất tích. Ví dụ, hạnh nhân và táo không thể phát triển từ hoa hạnh nhân hoặc hoa táo nếu không có con ong nào hỗ trợ việc thụ phấn.

Tóm lại: Độc canh các cây cần thụ phấn bằng côn trùng sẽ cần hàng trăm ngàn con ong để đảm bảo năng suất.

Vậy nhân loại đã phát minh ra điều gì để giải quyết vấn đề này?

Chúng ta đã tạo ra hình thức nuôi ong di cư.

Đây là cách mà phương thức này hoạt động: các tổ ong được vận chuyển đến vùng đất canh tác đang trong mùa hoa và chuyển đi nơi khác khi việc thụ phấn hoàn thành.

Hàng trăm người nuôi ong thương mại chuyển ong của họ trên quãng đường dài để bắt những con ong làm việc trên những cánh đồng đang ra hoa.
Vào tháng 2 năm 2016, có 2,66 triệu đàn ong được nuôi ở Mỹ, trong đó 1,8 triệu (hơn một nửa số tổ ong) đã được vận chuyển đến California để thụ phấn cho cây hạnh nhân6.

Và trong khi những con ong đảm bảo sản xuất cho hàng loạt các loại thực phẩm của chúng ta qua việc thụ phấn, họ phải tiếp xúc với một thứ thậm chí nguy hiểm hơn:
 

6. Điều cuối cùng nhưng không kém quan trọng: thuốc trừ sâu

pesticides and bees

Những con ong tiếp xúc với thuốc trừ sâu làm xáo trộn các kết nối hóa học trong não của chúng.

Thuốc trừ sâu được coi là một bước ngoặt lớn trong nền nông nghiệp, được giới thiệu rộng rãi sau Thế chiến II.

Thuốc trừ sâu thường bị nghi ngờ là nguyên nhân gây ra cái chết của loài ong. Nhiều loại thuốc trừ sâu được sử dụng trên cây trồng thụ phấn của ong và rất độc hại đối với loài ong. Khi thụ phấn cho cây, chúng phải tiếp xúc với thuốc trừ sâu như neonicotinoids cũng như nhiều loại khác.

Tại sao chúng ta thường sử dụng thuốc trừ sâu?

Như đã được đề cập ở trên, độc canh không tạo ra một hệ sinh thái lành mạnh. Do đó, hình thức này cũng thiếu khả năng tự vệ chống lại côn trùng xâm nhập. Nếu chế độ ăn uống của con người không có trái cây và rau quả (hoặc tương đương), thì chúng ta sẽ bị thiếu vitamin và khoáng chất và hệ thống miễn dịch sẽ suy yếu. Khi đó, bạn rất dễ bị vi khuẩn và vi rút xâm nhập – trong trường hợp này, hãy nghĩ đến những loài côn trùng có hại cho cây trồng của chúng ta.

Vậy nên khi một nơi thiếu đi sự đa dạng sinh học cần thiết cho sự cân bằng số lượng và đa dạng của các loài côn trùng, sẽ dẫn đến việc phải sử dụng thuốc trừ sâu để loại bỏ những loài có hại cho cây trồng.

Người làm nông thường phun thuốc trừ sâu vào buổi sáng. Và không may là đây chính là thời điểm ngay trước khi những con ong rời tổ để làm việc, khiến cho chúng bị nhiễm thuốc trừ sâu.

Điều gì xảy ra nếu ong tiếp xúc hoặc ăn phải hay mang theo thuốc trừ sâu trên mình?

Thuốc trừ sâu có thể hoà tan trong nước và ngấm vào toàn thân của thực vật, nghĩa là việc côn trùng bị phơi nhiễm với thuốc có thể xảy ra trên toàn bộ các bộ phận của thực vật, bao gồm phấn hoa và mật hoa.

Khi đánh giá mức độ gây tử vong của thuốc trừ sâu, các xét nghiệm thường tập trung vào việc tìm ra liều lượng thuốc trừ sâu gây tử vong cho ong. Tuy nhiên, chính các liều dưới mức tử vong lại dẫn đến các vấn đề cho nguyên bầy ong, ngay cả khi các tác dụng này là khó thấy được.

Thuốc trừ sâu với liều dưới mức không làm chết nhưng gây xáo trộn giao tiếp hóa học trong não côn trùng, dẫn đến sự mất phương hướng, xáo trộn trong giao tiếp (giao tiếp nhảy) và nhìn chung làm cho chúng yếu đi. Đặc biệt là ong thợ, khi bị dính thuốc, chúng mang được ít thức ăn về tổ hoặc có khi không thể tìm đường quay trở lại tổ, làm giảm lượng mật ong cho cả bầy và khiến cho sự sống sót của bầy ong trở nên nguy kịch7.

Điều đáng ngạc nhiên là, neonicotinoids – nhóm thuốc trừ sâu phổ biến nhất hiện được sử dụng trong nông nghiệp góp phần cho ngành công nghiệp trị giá hàng tỷ đô la ở cả Hoa Kỳ và Châu u.

Thông thường các nhà sản xuất thuốc trừ sâu cũng chính là các công ty sản xuất ra phân bón và hạt giống.

Tóm lại:

Chúng ta đã khiến cho cuộc sống của loài ong và các loài thụ phấn khác trở nên khốn khổ bằng cái gọi là tiến bộ trong nông nghiệp, mà bản chất là việc làm cho điều kiện sống của hệ động thực vật ngày càng tồi tệ.

Đất màu mỡ bị khai thác cho hoạt động, canh tác độc canh và chuyển thành khu vực sinh sống của con người đã làm giảm không gian sinh sống của loài ong.

Rồi chúng ta loại bỏ những loài cây quan trọng nhất cho sự sống của côn trùng bằng cách thay thế cây che phủ bằng phân bón công nghiệp.

Thêm nữa, chúng ta đầu độc đất đai và cây trồng bằng thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ để loại bỏ những loài côn trùng và cỏ dại không mong muốn.
Và trên hết, các tổ ong được lên xe tải để di chuyển trên một quãng đường dài giữa các vườn hoa độc canh để thụ phấn.

Loài ong đang phải vật lộn để sống sót, và nguyên nhân dẫn đến tình trạng này đã quá rõ ràng.